شاید این جمعه بیاید شاید
اگر منتظر واقعی هستی امر به معروف و نهی از منکر را فراموش نکن!
دوشنبه 11 آذر 1392 :: نویسنده : مریم آ
اهمیت شیوه ها :

پیامبر اکرم ( ص) فرمود : هر که امر به معروف می کند ، باید شیوه اش نیز معروف باشد .
قرآن می فرماید : نیکی در این نیست که از بی راهه به خانه ها وارد شوید ، نیکی در این است که از راه آن وارد شوید .
آری ، برای هر معروف و منکری برای هر شخصی در هر زمان و منکری شیوه ای خاص لازم است که اگر مراعات نشود امکان دارد اثر منفی دهد. و در اینجا بد نیست بعضی از معروفترین شیوه ها و ابزاری که در مسیر امر به معروف و نهی از منکر مؤثر است را بررسی کنیم

1- شیوه آئینه وار :
 

درروایات ماآمده که المؤمن برآه المؤمن یعنی ازویژگی هاوصفات مؤمن این است که آیینه برادرمؤمن خودباشد
ازاین کلام نورانی درابعادمختلف تربیتی می توان استفاده کردوازاین جمله نکات زیررا در مورد شیوه امر به معروف می توانیم استنباط کنیم :
1- از روی صفا عیب را میگوید نه از روی غرض و کینه
2- زمانی عیب را نشان می دهد که خودش گرد و غبار زده نباشد .
3- مراعات مقام و مدال را نمی کندوبین افرادتفاوت قائل نمی شود
4- عیب را بزرگتر از آنچه که هست نشان نمی دهد
5- همراه با نشان دادن عیب نقاط قوت را هم نشان می دهد .
6- عیب را روبرو میگوید نه پشت سر
7- عیب را بی سر و صدا می گوید
8- عیب را در دل نگه نمی دارد و همین که از کنارش رد شدی ، عیب از صفحه او پاک می شود .
9- آئینه را اگر شکستی، خرده های آن هم زشت و زیبا را نشان می دهد. و همین طور مومن را اگر شکستی و تحقیر کردی باز دست از حرفش برنمی دارد.
10- اگر آئینه عیب من را گفت، باید خودم را اصلاح کنم، نه آنکه آئینه را بشکنم. آری! اگر مسلمانی نهی از منکر کند، شما گناه را از خود دور کنید و به انتقاد کننده اعتراض نکنید.


2- توجه دادن به کرامت و ارزش انسان:
 

بر اساس فرموده خدا در قرآن انسان موجودی است که روح خدا در او دمیده شده است.
همچنین براساس آیات کلام الله انسان تنها موجودی است که خدا در آفرینش او خود را ستوده است. ودرمورد این شاهکار خلقت می فرماید: در آفرینش ، بهترین شکل را به او عطا کرده است و از دید کلام وحی:
ارزش انسان بهشت است و نه کمتر؛ خداوند انواع فضیلت ها و کرامت ها را به او عطا کرده است. اگر انسان به این کرامت ها و مقامات توجه کند، هرگز خود را آلوده به کارهای زشت نخواهد کرد. راستی! چرا عمر ما چراگاه شیطان باشد؟ ما که جانشین خدائیم، چرا با دشمن خدا قرین باشیم! حضرت علی فرمود: کسی که کرامت و ارزش خود را شناخت، دنیا و هوسها نزد او ناچیز می شود.
شخص آمروناهی باتذکردادن این مطالب به انسان خاطی می توانددرمسیرموعظه وایجادتغییردرآن شخص موفق باشد.

3- تلقین :
 

چه بسیارند افرادی که از انجام معروف هراس دارند و چه بسیارند افرادی که جدا شدن از بعضی از منکرات را برای خود محال می پندارند، در صورتی که تلقین صحیح و بیان نمونه ها در این زمینه کارگشا خواهد بودومی توانددربسیاری ازافرادجامعه مؤثرواقع شود.

4- استفاده از هنر، شعر و طنز :
 

نقش هنر در دعوت مردم به فساد و انحراف، بر کسی پوشیده نیست. سامری با هنر مجسمه سازی توانست مردم را منحرف و بنی اسرائیل را گوساله پرست کند. زیبا گویی فصاحت و بلاغت، بهترین اهرم برای جذب مردم است؛ همانگونه که قیافه زیبا و موزون نقش مهمی در تأثیر کلام دارد. در قرآن امر شده است هنگام رفتن به مسجد زینتهای خود را با خود بردارید. سخن زیبا و مجادله نیکو از سفارشهای قرآن کریم است. یکی از نامهای آن احسن القصص است. آری، قصه گویی یک هنر است.واگرآمرین به معروف وناهیان ازمنکرازشیوه های شروع هنری استفاده کننده می تواندمبلغان خوبی برای دین بوده وباعث ترویج معروف وتقلیل منکردرجامعه گردند.

5- انصاف در برخورد :
 

قرآن کریم در نهی از شراب، اول از منافع مالی و مادی آن سخن گفته است و بعد می فرماید:(( ضررش از نفعش بیشتر است)) وهمچنین در برخورد با کافران، منافقان و مشرکان، همواره از عبارت اکثرهم استفاده میکند، یعنی همه آنها را نفی نمی کند.واین خوددرس بزرگی درمسیرانجام فریضه امربه معروف ونهی ازمنکراست.

6- امید دادن :
 

گاهی انسان گناهکار می گوید: دیگر از ما گذشته است ما دیگر راه بازگشت نداریم. ما دیگر جهنمی شده ایم. اینگونه افراد هرروز به گناه بیشتری آلوده می شوند.برای آنها از عفوالهی سخن بگوییم تاگناه آنهارا به یأس نکشاند.

7- تغافل :
 

گاهی باید انسان خود را به غفلت بزند و تظاهر کند که من متوجه گناه تو نشده ام تا از این طریق شخصیت افرادشکسته نشود.قرآن کریم می فرماید: برادران یوسف که بعد از ده ها سال او را دیدند و نشناختند، به او گفتند: ما قبلا برادری داشتیم به نام یوسف که دزد بود. یوسف خود را به تغافل زد و نگفت که من آن برادر هستم و چرا به من نسبت دزدی می دهید.

8- توجه به ظرفیت افراد :
 

در قرآن آمده است که خداوند می فرماید: با هر کس به اندازه ظرفیت وی سخن بگوییم.وهمانطورکه قبلاً گفته شداین یکی ازنکته های کلیدی ورمزموفقیت درمسیرامرونهی است

9- کنایه گویی :
 

خداوندمتعال درقرآن به عیسی (ع) می فرماید: آیا تو به مردم گفتی که من و مادرم را خدا بگیرید؟! در جای دیگر خداوند پیامبر(ص) را مورد خطاب قرار داده است و می فرماید: اگر پدر و مادرت نزد تو به پیری رسیدند تو با آنها درشتی نکن. در حالی که عیسی مردم را به توحید دعوت می کرد و پیامبر پدر و مادرش را در کودکی از دست داده بود.ولذامعلوم می شودبه اصطلاح عرف به درمی زندکه دیواربشنودکه این روش هم واقعاً دربسیاری اززمانهاومکانهامؤثراست

10- ایجاد محبت :
 

در بخش مهمی از قرآن خداوند نعمتهای خود را می شمارد تا عشق انسان را نسبت به خود زیاد کند.چراکه(جُبِلت القلوب علی حبّ من أحسن الیها))1)
قرآن که مردم را به عبادت دعوت می کند می فرماید پروردگار کعبه را پرستش کنید؛ زیرا او شما را از گرسنگی و ترس نجات داد.ولذادرمسیرامربه معروف ونهی ازمنکرهم می توان باقدرت محبتهای معنوی(خداوامام زمان(عج) و....) یابانشان دادن محبتهای دنیوی(محبت پدرومادربه فرزندو...) افرادرامتوجه خطای خودشان کرده وآنهارا هدایت کنیم.

11- تحریک عواطف :
 

شخصی به مادرش تندی کرد. روز بعد، امام صادق (ع) او را دید و به او فرمود: چرا با مادرت تندی کردی؟ مگر نمی دانی که شکم مادرت منزلگاه تو بود؟ شیر مادرت توبود؟ سپس فرمود : پس با او خشن نباش.

12- مخفیانه و مختصر باشید :
 

در حدیث می خوانیم: هر کس برادر دینی خود را مخفیانه موعظه کند او را آراسته کرده، ولی هرکس آشکارا موعظه کند، او را شرمنده کرده است. ودرجایی دیگر می خوانیم: هرگاه کسی را موعظه می کنی خلاصه بگو!

13- نمایاندن الگوها :
 

معرفی چهره های برتر و موفق و تجلیل از آنها، در دعوت مردم به معروف نقش موثری دارد. این که مردم هرسال در عاشورا فریار (یاحسین) سر می دهند، زمینه دوری از پذیرش طاغوت ها و وفاداری به نظام اسلامی می شود. قرآن می فرماید: مردم دنیا از همسر فرعون درس بگیرند که چگونه جذب مال و ثروت و مقام و قدرت فرعون نشد. در جای دیگر قرآن می فرماید: از حضرت ابراهیم و حضرت محمد(ص) درس بگیرند؛ زیرا این دو بزرگوار اسوه و الگو هستند.

14- تدریج :
 

همان گونه که شیطان گام به گام انسان را به فساد می کشاند، راه اصلاح و امر به معروف نیز باید گام به گام باشد.در قرآن کریم، در مورد تحریم ربا این مراحل به چشم می خورد: در اول، قرآن می فرماید: آنچه به مال شما ازطریق ریا اضافه میشود، نزد خدا افزایش نیست. در مرحله دوم، قرآن کریم رباخواری را از عادات زشت یهودیان می شمارد.در مرحله سوم، قرآن، انسان را از ربای زیاد و مضاعف نهی می کند.در مرحله چهارم، قرآن،ربا گرفتن را به منزله جنگ با خدا می داند.

15- تکرار :
 

چون برنامه اسلام آموزش نیست، بلکه تربیت هم هست، لذا اوامر و نواهی باید تکرار شود. برای هر غفلت، یک تکرار لازم است. شما در نماز ده ها بار جمله ( الله اکبر ) را در رکوع و سجود و قیام تکرار می کنید. یاد خدا غذای روح است و باید همچون غذای جسم تکرار شود.

16- مماشات :
 

حضرت ابراهیم(ع) برای نهی از بزرگترین فکر (شرک) از راه مماشات وارد رشد و گام به گام به انتقادات خوداضافه کرد.بار اول فرمود: خورشید غروب می کند و من غروب
شدن را دوست ندارم. بار دوم فرمود: ماه پرستی انحراف است و خدا من را گرفتار آن نکند. بار سوم فرمود: من بیزارم از هر چیزی که شما شریک خدا می دانید.

17- حکمت ، موعظه ، جدال نیکو :
 

قرآن کریم به پیامبر عزیز می فرماید: از طریق حکمت و منطق یا موعظه و نصیحت و یا جدال نیکو مردم را به راه خدا دعوت کن! در امر به معروف و نهی از منکر باید روی مسائلی تکیه کرد که قابل خدشه نباشد. به سخنان محکمی که مورد قبول همه است، حکمت گفته می شود. منظور از موعظه حسنه، موعظه ای است که براساس محبت و با بیان نیکو باشد و در مکان و زمان مناسب با شیوه های صحیح انجام شود.و منظور از مجادله نیکو نیز پذیرفتن نقاط قوت دیگران و استدلال و مقابله به مثل در شیوه هاست.

18- خشکاندن ریشه مفاسد :
 

قرآن می فرماید:<< سوء فلن نبریدو تجسس نکنید>>؛ زیرا سوء فلن، سرچشمه تجسس و تجسس سرچشمه غیبت می شود. اگر قرآن، زنان را از پایکوبی و یا گفتار همراه با ناز و کرشمه و تحریک آمیز نهی می کند، به خاطر خشکاندن سرچشمه ی گناه است. در مسائل سیاسی و اجتماعی نیز برای اصلاح دولت ها باید دولتمردان اصلاح شوند و برای اصلاح نسل نو، باید خانواده ها اصلاح شوند. قرآن کریم می فرماید: با رهبران کفر مبارزه کنید.

19- احترام به ارزش های دیگران :
 

قرآن کریم، به تورات و انجیل و انبیای گذشته احترام می گذارد و مراکز عبادت سایر ادیان را محترم می شمارد؛ حتی برای حفظ آن، دفاع را لازم می داند. در سفارشهای اسلامی نیز آمده: (( بزرگان هر قوم را احترام کنید!))ولذادربحث امربه معروف ونهی ازمنکرهم ازبرخوردهای تنددرمقابل مقدسان انسانهای خطاکاربایدپرهیزکنیم.

20- تنگ کردن زمینه منکر با انجام معروف :
 

قرآن می فرماید:(( راه جلوگیری از فحشا و منکر انجام معروفی چون نماز است)). هنگامی که خداوند می خواهد حضرت آدم را از خوردن غذایی منع کند ابتدا اجازه بهره برداری از غذاهای دیگر را به او می دهد و می فرماید:(( از هر غذایی در بهشت استفاده کن، ولی از این غذا استفاده نکن)). تفریح و ورزش معروف هایی است که جلوی بسیاری از مفاسد، امراض و منکرات را می گیرد. زهد و عدالت مسئولان مملکتی، از معروف هایی است که می تواند جلو بزرگترین منکرات را که بدبینی به حکومت اسلامی است بگیرد.

21- توجه به زمان :
 

در حدیث می خوانیم به هنگام خشم و غضب کسی را ادب نکنید زیرا در معرض افراط هستید.

22- اعراض :
 

قرآن می فرماید:(( هرگاه کسانی را دیدی که در آیات ما به یاوه نشسته اند، پس به عنوان اعتراض، مجلس آنان را ترک کن! یا مسیر حرف را تغییر بده! و اگر شیطان تو را به فراموشی انداخت، تا متوجه شدی جلسه را ترک کن و با ستمگران منشین)).
در حدیث می خوانیم: (( سزاوار نیست که مومن در مجلس گناهی که نمی تواند آن را تغییر دهد، بنشیند)). پیامبر (ص) می فرماید: گناه کاران را با قیافه عبوس ملاقات کنید.




نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :




درباره وبلاگ

تأثیر امر و نهى زبانى - اگر انجام گیرد - از تأثیر مشت پولادین حکومتها بیشتر است.
من چند سال است که گفته‏ ام امر به معروف و نهى از منکر ...
تجربه کنید. منکرى را که دیدید، با زبان تذکّر دهید.
اصلاً لازم هم نیست زبان گزنده باشد و یا شما براى رفع آن منکر، سخنرانى بکنید. یک کلمه بگویید: آقا! خانم! برادر! این منکر است.
شما بگویید، نفر دوم بگوید، نفر سوم بگوید، نفر دهم بگوید، نفر پنجاهم بگوید؛ کى مى‏تواند منکر را ادامه دهد؟
... بعضى گفته‏ اند که باید احتمال تأثیر وجود داشته باشد. من مى‏ گویم احتمال تأثیر همه جا قطعى است ...
براى مردم، حرف اثر دارد.
امام خامنه ای

مدیر وبلاگ : مریم آ
نویسندگان
جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :
 
 
 
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic